Płk Aleksander Nowaczyński – z urzędowskiej chałupy do Wilhelmshaven

Wydarzenie pn. „Płk Aleksander Nowaczyński – z urzędowskiej chałupy do Wilhelmshaven” organizowane jest w ramach konkursu „Historia i tradycje oręża polskiego” finansowanego przez Ministerstwo Obrony Narodowej. Jego zadaniem jest oddanie hołdu pamięci płk. Aleksandrowi Nowaczyńskiemu – wybitnemu dowódcy 8. batalionu strzelców brabanckich. Oddział ten, nazywany od bitwy pod Falaise „krwawymi koszulami”, wchodził w skład 1. Dywizji Pancernej gen. Stanisława Maczka. Pułkownik Nowaczyński to przedwojenny oficer Wojska Polskiego i Korpusu Ochrony Pogranicza, który przeszedł cały szlak bojowy 1. Dywizji Pancernej – od Normandii, przez Belgię i Holandię, aż po niemiecki port wojenny w Wilhelmshaven. Jego historia to symbol odwagi i poświęcenia, które chcemy przypomnieć i uhonorować.

Aleksander Nowaczyński urodził się 24 listopada 1900 r. w Urzędowie. Jako młody chłopak rozpoczął karierę wojskową działając w konspiracyjnej Polskiej Organizacji Wojskowej. Po odzyskaniu niepodległości wstąpił ochotniczo do formującego się Wojska Polskiego i wyruszył na front ukraiński. W ramach 23. pułku piechoty wziął udział w wojnie polsko-bolszewickiej w 1920 r. Po jej zakończeniu pozostał w Wojsku Polskim. W styczniu 1921 r. skierowano go do Szkoły Oficerskiej w Bydgoszczy. Po jej ukończeniu, w stopniu porucznika został dowódcą plutonu w 23. pułku piechoty, a następnie w 36. pułku piechoty. W drugiej połowie lat 20. pełnił funkcję referenta w Dowództwie Okręgu Korpusu II w Lublinie.  W 1930 r. Aleksander Nowaczyński został awansowany do stopnia kapitana i przeniesiony do 28. Dywizji Piechoty na stanowisko szefa sztabu. W marcu 1939 r. otrzymał awans do stopnia majora i stanowisko zastępcy dowódcy Batalionu Korpusu Ochrony Pogranicza w Skałacie. 14 września 1939 r. został przeniesiony do Zaleszczyk, gdzie objął stanowisko komendanta miasta. Dowodził ewakuacją ludności przez przejście graniczne z Rumunią. Na początku 1940 r. przedostał się przez Jugosławię i Grecję do Francji, gdzie dołączył do formującego się Wojska Polskiego. Otrzymał przydział do 10. Brygady Kawalerii Pancernej, gdzie objął stanowisko dowódcy szwadronu w dywizjonie przeciwpancernym. Po ewakuacji do Wielkiej Brytanii został dowódcą Pociągu Pancernego „H” operującego w rejonie Canterbury. Później został przeniesiony do Samodzielnej Brygady Spadochronowej gen. Sosabowskiego, a w grudniu 1943 r. do 1. Dywizji Pancernej gen. Maczka. Objął tam dowództwo 8. batalionu strzelców – nazywanych od bitwy w Normandii „krwawymi koszulami”. Na jego czele przeszedł cały szlak bojowy od Normandii poprzez Belgię i Holandię, aż do niemieckiego portu wojennego w Wilhelmshaven. W 1948 r. powrócił do Polski i osiedlił się w Szczecinie. W 1983 r. został awansowany do stopnia pułkownika. Aleksander Nowaczyński zmarł 18 kwietnia 1990 r.

Fot. 1 - Nowaczynski (1)

PROGRAM PROJEKTU
„PŁK ALEKSANDER NOWACZYŃSKI – Z URZĘDOWSKIEJ CHAŁUPY DO WILHELMSHAVEN”

PROGRAM KONFERENCJI POPULARNO-NAUKOWEJ
4 lipca 2025 r. – Ośrodek Kultury w Urzędowie

Godz. 16:00: Rozpoczęcie konferencji

Godz. 16:30: Pułkownik Aleksander Nowaczyński i jego „Krwawe Koszule”
Michał Kuśmiderski – członek Grupy Rekonstrukcji Historycznej „Antwerpia”, inicjator wydarzenia

Godz. 17:00: Korpus Ochrony Pogranicza – służba, tradycja, mundur
Wojciech Gągała – rekonstruktor, popularyzator historii

Godz. 17:30-17:45 – Przerwa kawowa

Godz. 17:45: Świadczenia społeczeństwa woj. lubelskiego na obronę Ojczyzny w latach 1936-1939
dr Marek Gieleciński – badacz dziejów II Rzeczypospolitej, w tym historii społecznej i wojskowości

Godz. 18:15Historia 24. pułk ułanów z Kraśnika do 1939 roku
dr Dominik Szulc – historyk i regionalista, kierownik oddziału Narodowego Instytutu Dziedzictwa w Lublinie

Godz. 18:45-19:00 – Przerwa kawowa. Oglądanie wystaw militarnych

Godz. 19:00Działania 10. Brygady Kawalerii płk.  dypl. Stanisława Maczka w kampanii 1939 roku
dr Piotr Sadowski – geograf i regionalista, przewodnik beskidzki, wykładowca Podhalańskiej Państwowej Uczelni Zawodowej w Nowym Targu

Godz. 19:30Od Falaise do Wilhelmshaven. Szlak Bojowy 1. Dywizji Pancernej
dr Marcin Paluch – historyk wojskowości, nauczyciel akademicki w Lotniczej Akademii Wojskowej w Dęblinie

Godz. 20:00Zakończenie konferencji

—-

PROGRAM GŁÓWNYCH UROCZYSTOŚCI
5 lipca 2025 (sobota)

Godz. 8:00: Msza święta w kościele parafialnym

Godz. 9:00: Rozpoczęcie głównych uroczystości nadania nazwy mostu

Godz. 9:30: Widowisko historyczne w wykonaniu Grupy Historyczno-Rekonstrukcyjnej im. płk. Tadeusza Zieleniewskiego z Majdanu Obleszcze.

Na wszystkie wydarzenia obowiązuje wstęp wolny.

plakat PROMUJący wydarzeniE

Broszura Edukacyjna

ARTYKUŁY HISTORYCZNE

Na straży wschodnich rubieży – dzieje Korpusu Ochrony Pogranicza (1924–1939)
„Krwawe koszule” generała Stanisława Maczka - od Normandii do Wilhelmshaven
Walki o Tielt i Gandawę – zapomniane zwycięstwa 1. Dywizji Pancernej gen. Maczka
"Dziękujemy Wam Polacy!" – wyzwolenie Bredy przez 1. Dywizję Pancerną gen. Maczka
5 maja 1945 r. 1. Dywizja Pancerna gen. Maczka zdobyła port wojenny w Wilhelmshaven

Inni o naszym wydarzeniu

FOTORELACJE Z WYDARZENIA

Projekt współfinansowany przez Ministerstwo Obrony Narodowej w ramach konkursu “Historia i tradycje oręża polskiego”  zorganizowanego przez Departament Edukacji, Kultury i Dziedzictwa MON

PARTNERZY
PATRIONI MEDIALNI
Do góry